Search 1 Billion Names - Newtab2

Lithuanian  Lietuviškai   Russian  По-русски  
Medieval Lithuania
HISTORY OF MEDIEVAL LITHUANIA

              Sources:   50-1009 |  1009-1183 |  1183-1283 |  1283-1386 |  1386-1506


Sources

Late Middle Ages
Part 1 (1283-1386)
       May 26, 1323. Gediminas, the Grand Duke of Lithuania, in the letter to the Hanseatic cities declares his intention to accept baptism and invites their citizens merchants and craftsmen and also knights and peasants to Lithuania.

       Gedeminne Dei gratia Letphanorum Ruthenorumque rex, princeps et dux Semigallie honorabilibus viris providis et honestis, advocatis, consulibus civibusque Lubicensibus, Rostokcensibus, Sundensibus, Gripeswaldensibus, Stetynensibus Gotlandieve mercatoribus et mechanicis cuiuscunque conditionis salutem et regalem gratiam et favorem.
       Cum omnia regna subiacent celesti regi Jhesu Christo, de quibus unum tenemus tamquam forma in materia vel servus in domo, licet omnium regum minimus apparemus, tamen Dei providencia in propriis maximus, in quibus habemus precipere et impetrare, perdere et salvare, claudere et reserare. lamdudum nostros terminos transivistis absque ulla recognicione visitando Noygardiam Pleskowiamque. Omnia permisimus futurum propter bonum; nunc vidistis et aure percipitis de die in diem omnium vestrorum detrimentum. Miserunt progenitores nostri vobis suos nuncios et litteras, aperuerunt vobis terram, nullus vestrorum veniens, aut canis ex parte eorum referens grates de preceptis. Non vos terreant prescripta. Si ipsi unum promiserunt, Domino annuente, nos dupla faciemus. Ideoque amplius quia patri nostro sanctissimo domino pape nostras litteras misimus pro ecclesie Dei unione et legatorum suorum adventum cum inenarrabili tedio expectamus, quorum presenciam litteraliter recepimus nos videre. Idcirco consulentes vobis ipsis mittentes nobis ex parte vestrorum omnium sollempnes nuncios veros et viros fidedignos super manum nostram et super presens scriptum nostro regio sigillo roboratum, super hoc promittimus vobis omnibus fide data, quod talem pacem ordinabimus ininuicem, quod Christiani similem nunquam senciebant.
       Episcopos, sacerdotes, religiosos Ordinis Predicatorum et Minorum colligemus, quorum vita laudabilis et probata; talium nolumus accessum, qui de cenobiis faciunt latronum refugium et elemosinam vendunt in detrimentum animarum et eciam unde latrunculi exeunt in perceptionem et mortificacionem clericorum; de talibus monachis sibi unusquisque caveat consulimus dominorum.
       Insuper ex regali dono damus iam in presenti carta nostram terram liberam esse sine theoloneo, exactione angariarum et perangariarum super omnes predecessores nostros omnibus merca-toribus, militibus, vasallis, quos dotabo reddi-tibus unicuique suam secundum dignitatem. Me-chanicis condicionis cuiuscunque scilicet fabris, sutoribus, carpentariis, lapicidis, in arte salis pe-ritis, pistoribus, argentariis, balistariis, piscato-ribus cuiusve condicionis veniant cum liberis, uxoribus et iumentis, intrent et exeant secundum placitum omni turbatione proculmota, quod spo-pondimus in hiis fide data, quod ab omni iniusta peticione meorum subditorum manebunt securi et exempti.
       Agriculis nostrum regnum intrandi commoran-dique volentibus damus et concedimus ad decem annos colere libere absque censu et medio tem-pore ab omni opere regio sint exempti; termino predicto expirato et eciam secundum terre fer-tilitatem dabunt decimam prout in aliis regnis vel propriis dare consueuerunt; ita tamen quod no-biscum plus exsuperabit granum quam in aliis regnis est consuetum.
       lure civili utatur Rigensis civitatis omnis vul-gus, nisi tunc melius fuerit inventum de sano con-silio discretorum. Ut igitur securiores et magis cerciores vos reddamus, duas ecclesias fratrum Minorum, unam in civitate nostra regia Vilna dicta et aliam in Noygardis habemus erectas, et terciam fratrum Predicatorum, ut quivis secundum ritum suum Deum colat.
       Quod ergo nostre donacionis concessio maneat inpermutabilis et firma, presentem cartam conscri-bi iussimus et sigilli nostri appensione fecimus roborari; quia hoc scientes quod idem sigillum domino nostro ac patri sanctissimo misimus et quicquid sibi litteraliter conscripsimus servabimus illibatum. Contradictores huius sigilli tamquam maliciosos fidei destructores, hereticos mendaces repudiamus et omni honore privatos in hiis scriptis. Per ducatum domini Subonislay ducis Masovie ad nos poterit habere securum accessum super manum nostram unusquisque.
       Datum Vilna, anno Domini M°CC°C XX°III ipso die Corporis Christi. Littera perlecta in una civitate petimus sub testimonio religiosorum ac alioruin fidedignorum virorum exscribi et mittere in aliam sine mora, ut desiderium nostrum manifestetur universis. Valete.

       (Text from: Metraščiai ir kunigaikščių laiškai. - Vilnius, 1996. - P. 102-108)

       May 26, 1323. Gediminas, the Grand Duke of Lithuania, in the letter to the Franciscans of Saxonia declares his intention to accept baptism, informs about the churches built in Vilnius and Novogrudok, and invites bishops, priests, monks, knights, merchants and craftsmen to Lithuania.

       Gedeminne divina providencia Letphanorum Ruthenorumque rex, princeps Semigallie et dux religiosis in Christo viris et patribus reverendis ac devotis ministris, custodibus et gardianis ceterisque fratribus Minoribus universis toto orbe diffusis, precipue tamen ministro Saxonie ceterisque fratribus universis salutem cum promotionis amminiculo continuum incrementum.
       Scire vos volumus litteras nostras patri nostro excellentissimo domino Johanni sedis apostolice summo pontifici direxisse, ut inviaret nos una cum ceteris suis ovibus ad pascua ubertatis. Recepimus itaque in responso breviter adventum fieri suorum legatorum, quorum dilatio tedia nobis generat infinita, ut eo cicius perficeretur opus Dei et fraus seductoria cassaretur. Cupimus per vos et vestros fratres in omnibus civitatibus, locis seu villis nostrum pandere velle universis, et populum hortari salutaribus monitis, ut quod rigavit Deus pullulet ac metat et in celestibus collocet cum beatis.
       Volumus enim episcopos, sacerdotes, religiosos ordinis cuiuscunque colligere, precipue de vestris, quibus iam ereximus duas ecclesias, unam in civitate nostra regia dicta Vilna, aliam in Novgardia, ad quas nobis hoc anno quatuor fratres scientes polonicum, semigallicum ac pruthenicum ordinetis, tales ut nunc sunt et fuerunt; et eciam de Predicatoribus, guibus dabimus ecclesiam tempore successivo; exclusis tamen religiosis, qui cenobia eorum in dampnum dominorum et mortificationem clericorum vendunt, miserabiliter animas illudentes. Intimantes eciam populo et fratribus incipiatis intimare in civitatibus, locis et villis amore nostri, quod militibus et armigeris redditus dabimus; mercatoribus autem, fabris, carpentariis, argentariis, salis arte peritis ac plane mechanicis conditionis cuiuscunque liberam facultatem intrandi et exeundi terram nostram per ducatum ducis Masovie domini Bonizlai omni exactione, theloneo, infestatione iniusta angariarum et perangariarum procul motis.
       Hec scripta servabimus rata, quia verbum nostrum ut calibs manebit duraturum. In cuius rei testimonium nostrum sigillum, quod domino apostolico et patri nostro sanctissimo misimus, quod nunc cruciferi ad ignem proiecerunt in contumeliain huius legationis, presentibus duximus apponendum. Huius sigilli contradictores et seriei reddimus falsarios, fildei persecutores, hereticos maliciosos et perversos in hiis scriptis.
       Datum Vilna, anno Domini M° CC°C XX°III ipso die Corporis Christi. Littera perlecta a ministro et custodibus mittatur ad aliam provinciam, et omnes fratres fideliter orent pro rege, filiis et reginis et tota terra, ut dominus perficiat quod incepit.

       (Text from: Metraščiai ir kunigaikščių laiškai. - Vilnius, 1996. - P. 108-112)

       May 26, 1323. Gediminas, the Grand Duke of Lithuania, in the letter to the Dominicans of Saxonia declares his intention to accept baptism and invites bishops, priests, monks, knights, merchants and craftsmen to Lithuania.

       Gedeminne Dei gratia Letphanorum Ruthenorumque rex, princeps et dux Semigallie litteratis viris et devotis Ordinis Predicatorum magistris cuiuscunque provincie prioribusve, fratribus, principaliter tamen Magistro Saxonie ac prioribus sub eodem constitutis, salutem et quicquid melius poterit adoptari.
       Sciat vestra honorabilis commendabilisque sciencia nostros nuncios cum litteris misisse ad patrem nostrum gloriosissimum, dominum Johannem papam, ut nos vestiat stola prima, cuius nuncios cum grandi timore et tedio de die in diem expectamus, quia, domino Jhesu Christo annuente, iam parati erimus ad queque sue beneplacita voluntatis. Ita quod episcopos cupimus, sacerdotes, religiosos colligere, exceptis hiis qui claustra sua vendunt et machinantur in mortem clericorum, iura ecclesiastica protegere; clerum honorare volumus et cultum Dei ampliare. Idcirco petimus, ut vos hec in civitatibus, locis et populo nuncietis. Eciam si qui milites essent et armigeri, daremus eis redditus et agriculturam quantum vellent. Mercatoribus, fabris, carpentariis, balistariis, sutoribus, artis mechanicis cuiuscunque, cum uxoribus et liberis et iumentis concedimus liberum introitum et exitum terre nostre sine ulla exactione sive theoloneo et omni turbatione proculmota.
       Licet cruciferi, huius negocii causa prescripti, sigillum nostrum in contumeliam nostram igne cremaverunt, videbitur, ut a Deo inceptum extinguerent et oculos hominum obcecarent; tamen, hanc cartam cum ipso sigillamus prout sigillari fecimus litteras domini patris apostolici predilecti in certam credenciam et munimen. Quamprius ferrum in ceram transit et aqua in calibem commutatur, quam verbum a nobis progressum retrahamus. Malignantes contra hoc scriptum et sigillum sunt detractores veritatis, dyaboli cultores, fidei destructores, heretici mendaces et omni honore priuati in hiis scriptis.
       Hac littera lecta et exscripta a magistro et prioribus Saxonie ultra mittatur quanto prius, ut Dei gloria perficiat quod incepit. Datum anno Domini M°. CC°C XX°III. ipso die Corporis Christi; valete.

       (Text from: Metraščiai ir kunigaikščių laiškai. - Vilnius, 1996. - P. 100-102)

       February, 1329. The army of the Bohemian King John of Luxembourg and the Teutonic Order invaded Lithuania, and captured the most important fortresses of Samogitia: Medvėgalis, Šiauduva (? Xedeyctain), Gediminas (now Kvėdarna), Gegužė and Aukaimis (now Batakiai).

       a) Narration of the French poet Guillaume de Machaut, the participant of the raid

3021
De la s'en ala en Pouleinne
Et la conquist a moult grant peinne.
Aussi conquist il Breselau,
Qui estoit le duc Boselau,
3025
Et treize dus qui tout hommage
Li firent, par son vasselage.
Je le vi, pour ce le tesmong,
Car partout en seray tesmong.
Bien dis an roys s'en appella.
3030
Et puis il s'en ala de la
Droit eu roiaume de Cracoe
Et par les glaces en Letoe.
Crestienner fist en une ville
Des mescreans plus de sis mille.
3035
Li lieus avoit nom Medouagle.
Et ne tien pas que ce soit fable,
Qu'encor prist il quatre fortresses
Qui dou pais furent maistresses:
Xedeyctain et Gedemine,
3040
Gegusë, Aukahan; et si ne
Demoura la homme ne fame
Qui ne perdist le corps et l'ame,
Ne riens qui demourast en vie,
Maugre le can de Tartarie
3045
A qui Letoe est tributaire.
Et encor leur fist tel contraire
Qu'il leur gasta plus de païs
Qu'il n'a de Burges a Paris;
Car presens fui a ceste feste,
3060
Je le vi des yeus de ma teste.
Puis fut il par deus fois en Prusse
A moult grant honneur, et un Russe.
Apres conquist en Lombardie
Parme, Rege, Mode Pavie
3055
Et jusques a douze citez.
On scet bien que c'est veritez.
Il fu sires de Pietrecent
Et de Luques, mais plus de cent,
Voire de mil, tout a un sible,
3060
L'appelloient le roy paisible.
Que fist il devant Basenouve,
A Senouain et a Lendouve
Et devant La ou fu li Hongres
A cent mille hommes (c'est li nombres)?
3065
Trop fist de choses mervilleuses,
Apertes, sages, perilleuses.
Se toutes les voloie dire,
Je ne les porroie lire
Ou compter en jour et demis.

       Zajączkowski S. Wilhelm de Machaut i jego wiadomości do dziejów Polski i Litwy w XIV w. // Kwartalnik historyczny. 1929. R. 43. P. 227-228.

       b) Peter of Dusburg's narration

       De castrensibus Medewage.
       Anno domini MCCCXXIX Joannes de Luccelburgk rex Bohemie cum nobilibus regni sui et duce Slesie de Valkenbergk, et comitibus de Lininge, de Otinge, de Niuenar, de Wilnow, Hanaw, de Wirtenbergk, de Scowenbergk, et de Valkensteyn, et dominis de Kerpin, de Gera, de Berga, de Rotenstein, de Damis, de Kotebus, de Misna et burgravio de Dona, et cum multis nobilibus regni Alemannie et Anglie, intravit in terram Prussie. Cum hiis omnibus frater Wernerus et fratres CC et XVIII milia pugnatorum preter pedites ivit versus Lethowiam, et in vigilia purificacionis beate Marie obsedit castrum Medewage, et post multas impugnaciones subdiderunt se fidei cristiane et VI milia hominum dicti castri sunt in nomine domini baptizati, sed non longe post apostataverunt.

        Peter von Dusburg. Chronicon terrae Prussiae / herausgegeben von Max Toeppen // Scriptores rerum prussicarum. Leipzig, 1861. Bd. 1. P. 215 (supplem., 9).

       c) Canonicus Sambiensis' narration

       A. d. MCCCXXIX. Rex Johannes Bohemie cum magistro generali vastavit terram Sameiten expugnando castrum Medewage; qui se subdiderunt regi et fratribus, baptismum receperunt; qui postmodo apostati sunt.

        Canonici Sambiensis Epitome gestorum Prussie / herausgegeben von Max Toeppen // Scriptores rerum prussicarum. Leipzig, 1861. Bd. 1. P. 283.

       February 14, 1348. The master of the Livonian Order Goswin makes a raid on Samogitia (districts of Trakai in Samogitia, Knituva, Gaidgaliai, Kalvgaliai), and then another raid on the Šiauliai land, where he destroys the castles of Dubysa (now Bubiai hillfort), Kuliai (now Jurgaičiai hillfort), Businne (probably *Bulinė in the place of modern Šiauliai city) and Šiauliai (Ceila, Zela, probably the modern town of Šiaulėnai and Kudinai hillfort). (According to various retellings of the lost Rhymed Cronicle of Livonia by Bartholomäus Hoeneke, 1315-1348).

       a) Johann Renner's narration (the 16th century)

       Des sulven jars am dage Valentini quam meister Goswin in Sameiten gantz sterck und dede groten schaden im lande Trocken, item to Knetouwe, Geidegallen, Kelvegallen; de lande alle worden in den grundt vorheert. Dar na toch de meister in dat landt Saulen1. De sulven weren frunde, averst nicht im grunde, dan do de meister dorch dat landt gekamen, togen ohme möde ruiters na, de nicht wol forth konden; de worden dar erslagen und en ore perde genamen. Do dem meister de tidinge quam, schickede he hen, leth alles erfaren; do befand sich de daeth. Dat gedachte he to wreken, toch averst dit mal na Rige. Dar na leth he 14 Sauler2 vor sich kamen to Rige und hielt ohnen disse dath vor, ock dat se den tinsz thor Mitouw vorseten und nicht gebracht, tom drudden, dat se dem koninge van Littouwen geraden hedden, dat Liflandt avertagen, der orsake halven wolde he se vor fiende holden und leth se dar mit na hus tehen. Dar na toch de meister mit synem gebedigern und den Curen up de beke Swente, besloth aldar, dat he sich vor de vestingen im lande leggen wolde, togen also vor dat hus Kulen, dar up wort alles erslagen. Dar na toch he vor ein ander hus Businne genomet, dat wort ock gewonnen und alles dar up doth geschlagen. Forder togen se vor Dobisen, dat was dat vasteste slott in Littouwen disses ordes. Hir quemen se vor, dat nemandes dar van wes wuste, do lep iderman na der borch; des quemen de Dudschen mit hen up und erschlogen alles, wat up dem slate was. Hir wort ock ein eddelmann erslagen und twe Littouwers, so dar to gaste gebeden weren. Dar na worden alle huise in den grundt vorbrandt. Des andern dages, was de sondach invocavit, sande de meister de Curen vor eine vestinge genomet Ceila. De funden se leddich stan, dan de Sauler2 weren dar van geflangen mit wif und kindt und hedden have und guth na gelaten. Also vorbranden se dat hus, quemen thom meister wedder und togen mit groter buite na hus.

       1 Sanlen R. 2 Sanler R.

       Johann Renner's Livländische Historien / herausgegeben von Richard Hausmann und Konstantin Höhlbaum. Göttingen, 1876. S. 96-97.

       b) Hermann of Wartberge's narration (the late 14th century)

       Anno 1348 idem magister Goswinus de Herike fecit expeditionem contra Letwinos in Sameythen ad curiam Gedeghinnen, que nunc Bussike dicitur.
       Idem eodem anno die Valentini terram Sauliam cum castris totaliter devastavit, licet esset populosa, eo quod adherere videbantur Letwinis et in prosperis eorum eos iuvare censum aliaque dando.

       Hermanni de Wartberge Chronicon Livoniae / herausgegeben von Ernst Strehlke // Scriptores rerum prussicarum. Leipzig, 1863. S. 75.

       c) Balthasar Russow's narration (1584)

       Volgendes Jahres hefft he ock mit den Samayten gekryget, ys in ere Landt gefallen, hefft dar gerouet, gemordet, unde gebrandt, ynsunderheit tho Tracken, Knetow, Geydegallen, unde in der Souler lande, unde hefft de Schlöte Kula, Basyne, Dobbesyne, unde Zela mit gewalt gestormet, eröuert, unde in de grundt vorbrandt unde vorwöftet, darna mit grotem pryse wedder tho huß gekamen.

       Balthasar Russow. Chronica der Provinz Lyfflandt (Bart, 1584) // Scriptores rerum livonicarum = Sammlung der wichtigsten Chroniken und Geschichtsdenkmale von Liv-, Ehsth- und Kurland. Riga und Leipzig, 1848. Bd. 2. S. 27.

       d) Dionysius Fabricius' narration (the 16th century)

       Sequenti vero anno cum Samogitis bellum suscepit, eorum provinciam depopulavit et aliqvot eorum munitiones occupavit vi et armata manu, qvas tandem ad fundamenta vusqve diruere jussit, vtputa Kula, Basin, Dobesin et Zela. His peractis in Samogitia, cum ingenti praeda revertitur in Livoniam.

       Dionysii Fabricii, praepositi pontificii Felinensis, Livonicae historiae compendiosa series // Scriptores rerum livonicarum = Sammlung der wichtigsten Chroniken und Geschichtsdenkmale von Liv-, Ehsth- und Kurland. Riga und Leipzig, 1848. Bd. 2. S. 458.

       May, 1377. The ruler of Lithuania Algirdas dies and is burned, according the pagan rites, with horses and treasures.

       a) Hermann of Wartberge's narration (the late 14th century)

       Eodem anno circa idem tempus Algarden, summus rex Letwinorum, mortuus est. In exsequiis magna pompa in cremacione diversarum rerum ac XVIII equorum dextrariorum secundum ritum eorum.

        Hermanni de Wartberge Chronicon Livoniae / herausgegeben von Ernst Strehlke // Scriptores rerum prussicarum, Leipzig, 1863, Bd. 2, S. 113.

       b) Jan Dlugosz's narration  (the 3rd quarter of the 15th century)

       Mortuos insuper suos, quod non Italis et Latinis tantummodo, sed et caeteris nationibus legimus fuisse solenne, comburebant. Lithuani tamen, cum silvarum et nemorum abundarent multitudine, habebant speciales silvas, in quibus singulae villae et quaelibet domus atque familia, speciales focos, decedentium cadavera soliti erant conflagrare. Adiungebantur autem cremando corpori quaeque potiora, equus, bos, vacca, sella, arma, vestis, cingulus, torques, annulus, et simul una cum cadavere, non habito respectu quod aurea vel argentea forent, cremabantur. In hunc quoque morem Olgerdus filius Gedimini, magnus dux Lithwanie et Wladislai Polonie Regis genitor, in gentilitatis errore fatis absumptus, in silva Kokiveithus prope castrum et villam Miszeholÿ, cum equo optimo, ioppula margaritis et gemmis intertexta, veste ostro et auro superba, balteo argenteo deauratoque amictus, exustus est.

        Joanis Dlugossii Annales seu cronicae incliti Regni Poloniae. Liber decimus 1370-1405, Varsaviae, 1985, p. 166.

       Prepared by Tomas Baranauskas

Back Sources 1183-1283     Sources 1386-1506 Next    

 
History
Introduction
Chronology
Sources
Viking Age
Origin of the State
Grand Dukes
Society
Introduction
Social strata
State structure
Warfare
Religion
Writing and languages
Castles
Introduction
The Castle of Voruta
History
News
Research reports
Articles
Poetry
Wooden Castles
Brick Castles
Legacy of the GDL
Introduction
Articles
Maps
Discussions
 
About the author of the site
Biography
Contacts
 
 
 
Sign the Guest Book:
 
 
     Search 700 Million Names at Ancestry.com!